Տեսնել Ուղղաձեւ տասներկուանիստ էջի աղբիւրը

'''Ուղղաձեւ տասներկուանիստ'''՝ հինգ հնարաւոր ուղղաձեւ բազմանիստերէն մեկն է: 
[[Պատկեր:Dodecahedron.svg|աջից|180px]]
[[Պատկեր:Dodecahedron flat.svg|մինի|աջից|180px|Փռուածք]]
== Նկարագրութիւն ==
Նիստեր հանդիսացող տասներկու ուղղաձեւ հնգանկիւնիներէն կազմուած է: Տասներկուանիստի իւրաքանչիւր գագաթը երեք հնգանկիւնիներու գագաթ է: Այսպիսով, տասներկուանիստն ունի 12 նիստ, 30 կող եւ 20 գագաթ, ինչպէս նաեւ՝ 160 անկիւնագիծ՝ 60 նիստային եւ 100 տարածական:<br>
Թերեւս, տասներկուսանիստի տեսքով ամենահին առարկան գտնուած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Պադովային մօտ, թուագրուած է Ք.ա.500 թուականի, ենթադրաբար էտրուսկներու համար ծառայած է որպէս զառ:<ref>{{cite journal|author=Stefano De' Stefani|title=Intorno un dodecaedro quasi regolare di pietra a facce pentagonali scolpite con cifre, scoperto nelle antichissime capanne di pietra del Monte Loffa|journal=Atti del Reale Istituto veneto di scienze, lettere ed arti|year=1885-86|pages=1437—1459|url=https://archive.org/stream/attidelrealeisti6410real#page/1436/mode/2up}} Տե՛ս նաեւ սա առարկային պատկերը հատորի վերջին, [https://archive.org/stream/attidelrealeisti6410real#page/n709/mode/2up էջ 709 սքանաւորած ֆայլ]</ref>:
== Հիմնական Բանաձեւներ ==
Կողի <math>a</math> երկարութեան պարագային, տասներկուանիստի մակերեւոյթի մակերեսն է՝

: <math>S=3a^2\sqrt{5(5+2\sqrt{5})}\approx 20{,}645 728 807a^2</math>

ծաւալը՝

: <math>V=\frac{a^3}{4}(15+7\sqrt{5})\approx 7{,}663 118 9606a^3</math>

Արտագծուած ոլորտի շառաւիղը՝<ref>{{cite web |url = http://www.treenshop.com/Treenshop/ArticlesPages/FiguresOfInterest_Article/The%20Dodecahedron.htm |title = The Dodecahedron|author = Cobb, John W. |lang=en  |date = 2005-2007 |accessdate = 2014-06-01}}</ref>

<math>R=\frac{a}{4}(1+\sqrt{5})\sqrt{3}\approx 1{,}4a</math>

Ներգծուած ոլորտի շառաւիղը՝

<math>r=\frac{a}{4}\sqrt{10+\frac{22}{\sqrt{5}}}\approx 1{,}11a</math>
{{Ուղղաձեւ Բազմանիստներ}}
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

[[Ստորոգութիւն:Երկրաչափական մարմիններ]]