Տեսնել Պարզ թիւ էջի աղբիւրը

'''Պարզ թիւ''', այն թիւն է, որ մեկէն եւ իրմէ զատ չունի այլ բաժանարար: 
Պարզ թիւերու բազմութիւնը կը նշանակեն <big><big><math>\mathbb{P}</math></big></big> տառով {{resize|90%|({{lang-la|primus}}-էն)}}
::::<math>\mathbb{P}</math> <big>= {2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, ..}</big><ref name="Ղարագեբակյան">Գ.Ա.Ղարագեբակյան, «Թվերի տեսության դասընթաց», Էդիթ պրինտ հրատարակչություն, Երեւան 2008</ref> Մնացեալ [[բնական թիւ]]երը մեկէն զատ կը կոչուեն '''բաղադրեալ թիւեր''':

== Եւկլիդեսի Ապացոյցը ==
Եւկլիդեսը ապացուցած է, որ պարզ թիւերն անվերջ են՝
::: ''՛՛Պատկերացնենք, որ պարզ թիւերու քանակութիւնը վերջաւոր է։ Բոլոր պարզ թիւերը բազմապատկենք իրարով ու ստացուածին գումարենք մեկ։ Ստացուած թիւը կը բաժանուէ մեր ունեցած եւ ոչ մեկ պարզ թիւի, քանի որ բաժանումէն ստացուած մնացորդը միշտ մեկ պիտի ըլլայ։ Կը ստացուի, որ այդ թիւը պէտք է բաժնուի մեկ պարզ թուի, որը մէնք չենք ընդգրկած մեր պարզ թիւերու բազմութեան մէջ։ Ստացանք հակասութիւն։''

== Էրատոսթէնեսի Մաղը ==
Պարզ թիւերը [[բնական թիւ]]երէն զատելու հնագոյն եղանակն առաջարկած է է յոյն թուաբանագէտ Էրատոսթէնեսը (մ.թ.ա. 264-192)։ Սկզբունքը հետեւեալն է՝ բնական թիւերու շարքին հերթականօրէն կը ջնջուեն այն թիւերը, որոնք կը բաժնուեն իրենց նախորդներէն գոնէ մեկուն վրայ։

Առաջին՝ 2 թիւը պարզ է, երկրորդը՝ 3-ը նոյնպէս, քանի որ չը բաժուեր 2-ի, 4-ը բաղադրեալ է, քանի որ կը բաժնուէ մինչ այդ գտնուած 2 եւ 3 թիւերէն մեկուն (2-ի) վրայ, ուրեմն՝ 4-ը կը ջնջենք, 5-ը պարզ է, քանի որ չի բաժնուեր մինչ այդ գտնուած պարզ թիւերէն ոչ մեկու վրայ եւ այդպէս շարունակ<ref name="Ղարագեբակյան"/>։

:::::: <big>'''2'''</big>, <big>'''3'''</big>, 4, <big>'''5'''</big>, 6, <big>'''7'''</big>, 8, 9, 10, <big>'''11'''</big>, 12, <big>'''13'''</big>, 14, 15, 16, <big>'''17'''</big>, 18, <big>'''19'''</big>, 20, 21, 22, <big>'''23'''</big>, 24, 25, 26, 27, 28, <big>'''29'''</big>, 30, <big>'''31'''</big> ...

== Ամենամեծ Պարզ Թիւը ==
[[2017 թուական]]ի [[26 Դեկտեմբեր]]ի դրութեամբ յայտնի ամենամեծ պարզ թիւն է՝ 2<sup>77232917</sup>-1-ը, որն ունի 23249425 տասնային նշան<ref name=GIMPSM49>{{cite web|url=https://www.mersenne.org/primes/press/M77232917.html|title=Mersenne Prime Number discovery - 2<sup>77232917</sup>-1|publisher=''[[GIMPS]]''}}</ref>.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Թիւեր]]