Տեսնել Քիլոկրամ էջի աղբիւրը

'''Քիլոկրամ,''' նշանով '''kg''', զանգուածի չափի միաւոր է, [[Միաւորներու Միջազգային Համակարգ|Միջազգային Համակարգ]]<nowiki/>ի հիմնական եօթը միաւորներէն:

Քիլոկրամը սահմանուած է<ref>{{Cite web|url=https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure/|title=SI Brochure - BIPM|website=www.bipm.org|accessdate=2023-05-08}}</ref> ըստ Բլանքի հաստատման h, որ հաւասար է '''6,626 070 15 × 10<sup>–34</sup>''' երբ արտայայտուած kg m<sup>2</sup> s<sup>–1</sup> միաւորներով: 

== Պատմութիւն ==

=== Սահմանում, ըստ Միջազգային Համակարգին ===
Քիլոկրամը սահմանուած է ըստ Բլանքի հաստատունին h, հաւասար 6,626 070 15 × 10<sup>–34</sup> kg m<sup>2</sup> s<sup>–1</sup>, ուր m [[մեթր]] միաւորի նշանն է, եւ s [[Երկվայրկեան|երկվայրկեանուան]] նշանն է: Այսպէս, 

<math>h = 6,626 070 15 \times 10^{-34} \times kg \times m^2 \times s^{-1}</math>

<math>1 kg = \frac{h}{6,626 070 15 \times 10^{-34}} \times m^{-2} \times s

</math>

<math>1 kg = \frac{299 792 458^2}{6,626 070 15 \times 10^{-34} \times 9 192 631 770} \times \frac{h \times \Delta\nu_{Cs}}{c^2}
</math>

Միջազգային Հիմնական Միաւորներու չորս միաւորներ սահմանուած են քիլոկրամի հիման վրայ, ուրեմն քիլոկրամի հաստատուն սահմանումն ու արժէքը կարեւոր են: 

Այսպէս, հնարաւորութիւն կը տրուի սահմանել kg m2 s−1 միաւորը, եւ «ազդեցութեան<ref>{{Cite web|url=http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=73&dt=FR_HY&pageNumber=38|title=Dictionnaire des Arts, des Sciences et des Lettres, P. Emanuel Dr. Kaciuni|website=nayiri.com|accessdate=2023-05-08}}, Dictionnaire des Arts, des Sciences et des Lettres, P. Emanuel Dr. Kaciuni։ St. Lazare, Venise, 1891, էջ 38</ref>» ({{Lang-fr|Action}}) ու «անկիւնային միտաչափի» ({{Lang-fr|Moment cinétique}}), {{Lang-en|Angular momentum}}) միաւորները: Երկվայրկեանի եւ մեթրի սահմանումներուն հետ, զանգուածի միաւորը կ՛արտայայտուի ըստ Բլանքի h հաստատունին։

Քիլոկրամի նախորդ սահմանումը նախ կը ճշդէր թէ կշիռքի տիպարին արժէքը 1 քիլոկրամ էր (1889-էն սկսեալ, ըստ Չափերու եւ Կշիռներու Միջազգային Կոմիտէի առաջին (1889) եւ երրորդ (1901) ժողովներուն), ու անկէ կը հանէր Բլանքի հ միաւորի արժէքը, փորձական միջոցներով: Այժմեան սահմանումը, ճշգրիտ ձեւով կը հաստատէ քիլոկրամը եւ Բլանքի միաւորի թուային արժէքները, ու այլեւս կշիռքի տիպարին արժէքը փորձական ձեւով կը հաստատուի, չափման անորոշութիւններով:

== Ծանօթագրութիւններ ==
<references />